Cedar Gallery


Cedar info  |   Nieuws   |  Educatie  |   Links   |  Vriend/Donateur   |  Contact | Engels

 

 

Kunstenaars

Architectuur

Boeken

Design

Films

Fotografie

Letters

Schilderijen

Bomen

Religie

Thema's

China

Japan

Rusland

 

 

                                                                                                                                                                      

                                                                                                                                                                               

Japan

  japan

In de huidige Japanse cultuur zijn nog veel  gebruiken te vinden, die terug te voeren zijn op de typische oude Japanse cultuur. De beleving van het shint˘ naast het boeddhisme, het dragen van traditionele kledij van vrouwen (kimono's), de theeceremonie, de vele festiviteiten (matsuri) zijn zaken die honderden jaren oud zijn.
Andere typische uitingen van de Japanse cultuur zijn bijv. de geisha, kersenbloesemfeest, ikebana, de verschillende vechtsporten, en de trouwceremonie. Dit is uiteraard maar een willekeurige greep ů

FUROSHIKI  -   KABUKI  -   KAGURA  -  KUNSTENAARS  -  SYMMETRIE  -  THEECEREMONIE    

Nieuws
16-01-2012


IJsvogel, 1900 Kingfisher Date: ca 1900
Signed: Kogyo, with artistĺs seal Publisher: Matsuki Heikichi (Daikokuya) Collection: Claus-Peter Schulz, Germany


De schoonheid van stilte
Japanse N˘  en natuurprenten van Tsukioka Kogyo.
Gisteren, 15 januari, was ik aanwezig bij de opening in het Bonnefantenmuseum van de tentoonstelling 'De Schoonheid van Stilte - Japanse prenten van Tsukioka K˘gyo'.
De tentoonstelling stelt het werk van een van de grote Japanse prentkunstenaars van de vorige eeuwwisseling, Tsukioka K˘gyo, centraal.
K˘gyo is bekend geworden met zijn populaire afbeeldingen van het typisch Japanse N˘ theater, dat eind vorige eeuw een ware revival onderging. Daarnaast beeldde hij dieren en landschappen uit. Zijn techniek, de kleuren houtsnede, is zo verfijnd dat deze niet te onderscheiden is van schilderwerk.
Bij deze tentoonstelling is een begeleidende catalogus. Mooi, maar erg prijzig.
De tentoonstelling duurt nog tot 9 april 2012.
 

toneel en dans

TONEEL EN DANS


N˘masker, Yase onna (magere vrouw, een teken van lijden)

Kagura

Kagura is de verzamelnaam voor alle shintomuziek en bijbehorende dansen. Het betekent 'Gods muziek'. De oorsprong van de heilige gemaskerde dans kagura, die de vorm van een pantomime heeft en door muziek en zang wordt begeleid, gaat terug tot een ver verleden. Er wordt verondersteld dat de basis van de shintomuziek en -dans werd gelegd door de hemelvrouw Ame no Uzume, toen zij Amaterasu uit haar grot wilde lokken. Dit is een onderdeel uit een scheppingsverhaal over Japan. Alle shintomuziek valt onder de term kagura, dus zowel de tempelmuziek als de ceremoniŰle muziek.
Kagura wordt op shintofestivals ook nu nog uitgevoerd en is een inspiratiebron voor andere vormen van dans en toneel, zoals dengak, dat zijn oorsprong heeft in boerendansen (http://en.wikipedia.org/wiki/Dengaku) en sarugaku.
In de 14de eeuw werd sarugaku verfijnd tot , dat Ĺvaardigheidĺ of Ĺtalentĺ betekent. Aanvankelijk had deze vernieuwde dans nog te maken met de landbouw en speelde ook acrobatiek een rol. Het was levendig en humoristisch, maar werd steeds mooier. Het ontwikkelde zich tot een vorm van tijdverdrijf voor de sh˘gun en de militaire kaste.
Onder bescherming van shogun Ashikaga Yoshimitsu werd het n˘theater nog verder geperfectioneerd. wordt gekenmerkt door gestileerde danspassen, dichterlijk taalgebruik en maskers, die heel duidelijk de gespeelde personages uitbeelden. Het beeldt verhalen over goden, spookachtige krijgers, gekte, vrouwen en demonen uit.
Ky˘gen zijn kluchten die tussen de n˘voorstellingen in worden gespeeld.
Net als het hiervoor genoemde en met verbonden ky˘gen wordt alleen in speciale theaters gespeeld (n˘gakud˘) en uitsluitend door mannelijke acteurs. Men speelt op een kaal toneel met nauwelijks decors. Het enige dat te zien is, is een decor van dennenbomen op de achterwand. Dit dateert nog uit de tijd dat men in de openlucht speelde.
N˘theater werd het domein van de samoerai-elite. Tijdens de Edo-periode (1603-1868) mocht het gewone volk er niet naar kijkenů


miko

Kabuki
Izumo no Okuni was begin 17de eeuw de oprichter van het kabuki-theater. Ze was een miko (vrouw van de tempel) die diende in de tempel van Izumo. Ze begon een nieuwe stijl van dansen, zingen en acteren, aan de droge oevers van Kyoto en introduceerde hiermee een nieuw soort dans en toneel voor het gewone volk van Kyoto. Deze dansvorm werd kabuki genoemd.
De stukken van kabuki gaan soms over historische gebeurtenissen, maar ook over morele conflicten in de liefde tussen man en vrouw en over actuele themaĺs.  De acteurs spreken met een monotone stem en worden begeleid door traditionele Japanse instrumenten. Het kabukipodium is een roterend podium. Het is uitgerust met onder andere valse muren en vloeren waardoor de acteurs kunnen verdwijnen en opnieuw verschijnen. Ze hebben ook een voetgangersbrug die van het podium door het publiek gaat. Aangezien het vrouwen verboden was op te treden, werden de vrouwelijke rollen gespeeld door vrouwelijk geklede spelers, onnagata geheten.

---------------------------------------------------------------------------- top ----------------
 

KUNST - symmetrie

Symmetrie
Symmetrie is onbelangrijk in de Japanse esthetiek.
Voor tempels werd aanvankelijk het Chinese model als voorbeeld genomen. Ongeveer 1000 jaar geleden zagen Japanse tempelbouwers echter af van het regelmatige patroon van die tempels. Als we daken van Chinese en Japanse tempels vergelijken, zien we ook daarin een duidelijk verschil. Zelfs de kleur verandert. Het rood van China verdwijnt op diverse plaatsen in Japan. (Chinese architectuur vindt u HIER.)
U kent wellicht de Japanse theeceremonie. Deze staat elders op deze pagina beschreven. De fraaiste kopjes voor de theeceremonie zijn onregelmatig gevormd.
De Japanse kunst van bloemschikken wordt Ikebana genoemd. De mensen die de kunst van het bloemschikken beheersen, streven naar een imitatie van de natuur. Niet naar symmetrie.
Als u prenten en Japanse schilderijen ziet, valt op, dat de hoofdvoorstelling niet centraal staat, niet in het midden.

---------------------------------------------------------------------------- top ----------------
 

THEEKUNST - de Japanse Theeceremonie

De theeceremonie

In de 12de eeuw inspireerde het zenboeddhisme niet alleen de schilderkunst, de kalligrafie en de dichtkunst. Het drinken van thee werd (in Japan) getransformeerd tot een hoog esthetische en filosofische ceremonie.
De theeruimte is klein, schoon en eenvoudig. Er bevinden zich een kakemono (oprolbaar schilderij) en een bloemstuk. De eenvoudig aandoende theekoppen verloochenen bijna het vakmanschap van de pottenbakker. De kakemono kan een gekalligrafeerde tekst zijn of een inkttekening. Evenals het bloemstuk moet deze de stemming van het seizoen aangeven.
Een dergelijke theeruimte (chashitsu) ligt ver in een tuin, zodat de gast bij het betreden van de tuin, op weg naar het theehuisje, direct in een andere wereld terecht komt. Na het reinigen van de handen en het gezicht met water betreedt men het theehuisje. Door een lage opening zodat men gebukt (en vroeger ook zonder wapens) en meestal op de knieŰn het huisje moet binnengaan. Deze wijze van binnengaan bevordert het gevoel van nederigheid. Eerst wordt er een eenvoudig maal bereid en pas daarna volgt de theeceremonie. Hierbij gebeurt alles volgens strikte rituelen en voorgeschreven handelingen. Het is een manier om een bepaalde geestelijke gemoedstoestand (wabi) te bereiken.
 
Het thee maken op zich is geen ingewikkeld proces en wordt uiteraard uitgevoerd door de gastheer/gastvrouw. Het gaat meer het ritueel plus de exact vastgelegde gebaren die gracieus en op voorgeschreven wijze uitgevoerd dienen te worden. In het Japans heet thee: 'cha'. Met spreekt echter van 'o-cha', hetgeen 'eerbiedwaardige thee' betekent. Met 'ocha' wordt expliciet de Japanse groene thee bedoeld, de groene thee die we hier ook kennen. De buitenlandse (zwarte) thee, zoals de Engelse, wordt 'k˘cha' genoemd.
Voor een 'echte' theeceremonie wordt men alleen of met slechts een paar mensen door de gastheer uitgenodigd. Dit gebeurt dan in een theehuis of in ieder geval in een traditioneel Japans vertrek met tatamimatten op de vloer.  (Een tatami was in de tijd van de shoguns de oppervlakte die ÚÚn samoerai nodig had om zijn bezittingen uit te stallen en te slapen)  Men zit op Japanse wijze, dus op de knieŰn, op de vloer. De ceremonie ademt een sfeer van rust, sereniteit en traditie waarbij een gepaste conversatie wordt gevoerd. De gastheer is over het algemeen een liefhebber van de theeceremonie en met een beetje geluk is hij in het bezit van een zeer oud en traditioneel serviesstuk, zoals een theekom of ketel. Het is dan gepast om enige lovende opmerkingen hierover te maken, richting gastheer. Deze originele, oude serviesstukken zien er overigens vaak niet perfect uit (bijv. net niet helemaal symmetrisch), maar het is juist die niet-perfectie die men als perfect beschouwt.

Tijdens de ceremonie wordt ter plekke het water gekookt in een ketel.
Met de 'chasaku', een lange dunne lepel van bamboe, wordt de groene poeder in een 'chawan' (de theekom) geschept. Vervolgens wordt met een grotere bamboelepel heet water uit de ketel in de theekom op de groene poeder gegoten. De 'chasen' (een bamboekwast) wordt gebruikt om te roeren tot er een schuimige groene substantie is ontstaan. De gastheer zet de kom met thee voor de gast neer en maakt daarna een buiging. De gast dient, eveneens na het maken van een buiging, de kom te pakken en op de palm van zijn linkerhand te plaatsen. Met de rechterhand wordt de kom met 3 kleine draaiingen, met de klok mee, gedraaid en kan er, met gepaste eerbied, gedronken wordenů

---------------------------------------------------------------------------- top ----------------
 

FUROSHIKI - Japanse verpakkingskunst

Cadeautjes uitwisselen gebeurt in Japan bij dezelfde gelegenheden als in westerse landen, zoals bij een huwelijk, ziekenbezoek, geboorte of verjaardag.
In Japan kent men ook vaderdag, moederdag en Valentijnsdag. Dit zijn eveneens gelegenheden om elkaar met een cadeautje te verrassen.
Daarnaast waren er vroeger ook typisch Japanse tijdstippen om cadeautjes uit te wisselen, in december en in juli. Het cadeautje in december werd 'oseibo' genoemd. Men gaf dan cadeautjes aan collega's, de chef, familie, leraren en vrienden. Deze cadeautjes werden in december gegeven of gestuurd, maar hadden niets met kerst te maken.De duurste cadeautjes werden aan de baas gegeven. Oseibo bestaat nog, maar niet iedere Japanner doet er aan mee.

Furoshiki

Japanners staan bekend om hun mooie inpakmethoden. Tot ongeveer 30 jaar geleden gebruikte men voor het inpakken 'furoshiki', een vierkant stukje stof (katoen of zijde) van 1m. x 1m, soms iets kleiner, waarin een cadeau werd verpakt. Deze methode van inpakken dateert van zo'n 400 jaar geleden.
Stel, dat je een vriendin gaat bezoeken en je brengt iets voor haar mee. Tegenwoordig kun je het cadeautje in een plastic zak meenemen. Dat was echter niet de gewoonte in Japan. De Japanners waren gewend om een cadeautje in een lapje stof te verpakken en te vervoeren. Dat zag er elegant uit, zeker als je een kimono droeg. De verpakking paste bij de kimono.
Deze verpakkingskunst past bij de Japanse mentaliteit en hun manier van welbevinden. Japanners zijn geneigd zich bescheiden op te stellen in het openbaar. Ze houden er dan ook niet van om met cadeaus over straat te gaan, zeker niet als die opvallend zijn. Ze 'bedekken' het cadeau daarentegen liever met iets als Furoshiki. Daarmee is Furoshiki een mooi voorbeeld van de traditionele Japanse cultuur.

Om iets cadeau te geven is het verstandig om je bij de gewoonten van een land aan te passen. Als je iets wilt meebrengen voor een Japanner,, kun je van tevoren beter even informeren wat je wel of niet kunt geven.
Een goed moment om iets te geven is aan het einde van een bezoek. Een cadeau geven kan symbool staan voor vriendschap, en vriendschap moet groeien. Daarom begin je niet met het geven van een cadeau, maar wacht je tot een later tijdstip tijdens je bezoek.
Tegenwoordig worden cadeautjes meestal door de ontvanger uitgepakt. Vijftig jaar geleden werden cadeaus na ontvangst vaak op het boeddhistische familiealtaar geplaatst. Oudere Japanners deelden hun vreugde niet alleen met de ( levende) familieleden, maar ook met ( de geesten van) hun  voorouders.    

 Een furoshiki werd niet enkel gebruikt voor cadeautjes. Hieronder staan enkele citaten uit De Tuin van de Samoerai van Gail Tsukiyama. Dit boek speelt zich af aan de vooravond van de tweede wereldoorlog en furoshiki werden toen voor allerlei doeleinden gebruikt.

"Matsu had een pakje bij zich dat in een donkerblauw-met-witte katoenen furoshiki gewikkeld was. 'Ons middagmaal', zei hij met een glimlach."

"Op een met dennenaalden bedekte helling die uitzicht bood over Tarumi zetten we ons neer voor het middagmaal dat Matsu had meegebracht. Hij wikkelde de furoshiki los en haalde er een zwartgelakte lunchdoos met drie lagen uit en een thermoskan met groene thee."

"Matsu zwaaide met de furoshiki en keek naar de krans in zijn andere hand. 'Bomen en hun takken zijn het symbool van voorspoed, zuiverheid, een lang leven en trouw."

"We liepen van de tempel naar een heuvelhelling die was overdekt met hoge, dichte dennenbomen. De zware geur van hars, die zich vermengde met Keiko's jasmijn parfum, was bijna te proeven. Op een kleine open plek bleef ze staan. Ze ging zitten, vouwde de furoshiki voorzichtig open en begon de inhoud ervan uit te stallen. Het was alsof we ons in een kleine, koele kamer bevonden, omringd door muren van bomen."

"Toen we van huis gingen kwam de zon net oranjerood op. Mijn gedachten dwaalden naar Sachi, en ik vroeg me af op welke manier zij zich in Yamaguchi op o-bon voorbereidde. Op de zandweg liepen al vele anderen; ze hadden furoshiki bij zich met voedsel voor de graven van hun familieleden."

Na de oorlog werd de Furoshiki verpakking meer en meer vervangen door ander verpakkingsmateriaal, zoals de plastic zak. De laatste jaren wordt Furoshiki echter weer gepromoot. Niet enkel omdat het een symbool is van de oude Japanse cultuur. Maar ook, omdat het handig is en meerdere malen gebruikt kan worden.

---------------------------------------------------------------------------- top ----------------

 

JAPANSE KUNSTENAARS

Arakawa, Shusaku (Tokio 1936)
Shusaku Arakawa vertegenwoordigt het neo-dada´sme. Hij is door tal van exposities, vooral op de BiŰnnale van VenetiŰ, in Europa bekend geworden. Hij werkt in de Verenigde Staten.
Hij maakt tekeningen en schilderijen met rechte en gebogen lijnen, aanzetten tot geometrische vormen en summiere aanduidingen, die de fase voorafgaand aan de voltooiing willen vastleggen.
Een deel van zijn werk is verwant met conceptual art.

 

< vorige